فشار خون

فشار خون

در واقع همه افراد فشار خون دارند! خون برای گردش موثر در عروق بدن از نیرو و فشاری برخوردار است که آن را به نقاط مختلف بدن می‌رساند. این افزایش فشار خون است که بیماری تلقی می‌شود. افزایش فشار خون می‌تواند اعضای مختلفی از جمله قلب، عروق خونی، کلیه ها و مغز را تحت تاثیر قرار دهد.

هنگامی ‌که فشار خون به هر علت بالا باشد٬ قلب را با هدف پمپاژ دوباره و به گردش درآوردن خون٬ وادار به افزایش حرکت و کار بیشتر می‌نماید. 

فشار خون بر دو نوع سیستولی و دیاستولی تقسیم و نام‌گذاری می‌گردد که گاهی با نام حد بالا و حد پایین نیز شناخته می‌شود. اصولا فشارخون در بخش‌های مختلف سیستم گردش خون متفاوت است ولی در اندازه گیری، فشارخون به دو نوع فشارخون سیستولی و دیاستولی مجزا می‌شود.

فشار خون سیستولی معمولاً به فشار خونی که در سرخرگ‌های است گفته می‌شود و فشارخون دیاستولی به فشارخون ورید گفته می شود.

پرفشاری خون در اکثر مواقع علامتی ندارد و به همین دلیل بسیاری از مردم برای سال‌ها به فشارخون بالا مبتلا هستند بدون اینکه مطلع باشند.

اگر فشارخون بالا تحت درمان قرار نگیرد، می‌تواند به سرخرگ‌ها و اندام‌های حیاتی بدن آسیب برساند. به همین دلیل است کـه از آن به عنوان قاتل خاموش نام می‌برند.

گفتنی است، فشارخون نرمال در انسان درحال استراحت در محدوده ۱۰۰ الی ۱۴۰ میلی‌متر جیوه (سیستولیک) و ۶۰ الی ۹۰ مم/ج (دیاستولیک) قرار دارد. بطور معمول اگر فشار خون بصورت پایدار بالاتر از ۱۴۰ سیستول و ۹۰ دیاستول قرار گیرد٬ پاتولوژی و بیماری محسوب می‌گردد.

 به عارضه افزایش فشارخون بیش از حد طبیعی، هایپرتنسیون و فشار خون بالا یا پرفشاری خون گفته می‌شود. همچنین کاهش فشارخون را هیپوتانسیون می‌نامند.

 

مقدار فشار خون خود را بدانید

طبقه    سیستول (عدد بالا)       دیاستول (عدد پایین)

مطلوب         طبیعی کمتر از 120   کمتر از 80

پیش فشارخون بالا      120-139      80-89

فشارخون بالا: مرحله 1         140-159      90-99

فشارخون بالا: مرحله 2         160 و بیشتر   100 و بیشتر

تنظیم فشارخون در بدن توسط چند اندام مانند قلب، کلیه، رگ انجام می‌گیرد و علاوه بر رژیم غذایی به ویژه مصرف نمک، هورمونهایی مانند رنین، آنژیوتانسین دو، آدرنالین و آلدوسترون بر آن موثرند.

 

علت‌های ایجاد فشار خون بالا

علل بروز این بیماری هنوز به طور کامل شناخته نشده است ولی برخی عوامل فرد را مستعد ابتلا به فشار خون می کنند از جمله:

1- سن‌ بالای‌ 60 سال با افزایش سن احتمال بروز فشارخون افزایش می‌یابد

2- چاقی و اضافه وزن

3- سیگار کشیدن

4- مصرف الکل

5- رژیم‌ غذایی‌ حاوی‌ نمک‌ زیاد یا چربی‌ اشباع‌ شده‌ و عدم مصرف میوه و سبزی

6- کم تحرکی و نداشتن فعالیت بدنی کافی

7- استرس

8- عوامل‌ ژنتیکی‌، اگر یکی از والدین و یا هر دو دچار فشارخون بالا باشند، خطر ابتلای فرد به فشار خون بیشتر است.

9- مصرف‌ قرص‌های‌ ضد حاملگی‌، استروییدها و بعضی‌ از انواع‌ داروهای‌ مهارکننده‌ اشتها

10- پشت میزنشینی

11- نژاد: سفید پوستان و نژاد هند و اروپایی بیشتر دچار افزایش فشارخون می‌شوند.

 

راه‌های پیشگیری فشار خون

1- کنترل وزن، کم کردن حتی یک کیلوگرم از وزن برای کنترل فشارخون مفید است.

2- انجام ورزش مرتب، 30 دقیقه ورزش در هر روز بهترین راه مبارزه با پرفشاری خون است.

3- کم کردن مصرف نمک و غذاهای پرچرب.

4- داشتن رژیم غذایی حاوی میوه و سبزیجات، لبنیات کم‌چرب و غذاهای حاوی پتاسیم نظیر دانه‌های سبوس‌دار و خشکبار استفاده کنید.

5- عدم مصرف سیگار و مشروبات الکلی

6- اندازه گیری فشار خون حداقل هر شش ماه یک بار

7- زنان باردار باید مرتب برای معاینه پیش از زایمان به پایگاه های بهداشتی درمان و خانه بهداشت مراجعه کنند تا کارشناسان بهداشت بتواند به پرفشاری احتمالی خون پی ببرد و به ‌موقع کنترل کنند.

8- در خانم‌هایی که قرص‌های پیشگیری از بارداری استفاده می‌کنند باید فشار خون خود را مرتب کنترل نمایند.

9- پرهیز از مصرف سوسیس، کالباس، کنسرو گوشت، برگرها و سایر فرآورده‌های گوشتی به علت دارا بودن مقادیر بالای سدیم و همچنین پرهیز از سبزی‌های کنسرو شده در آب نمک، زیتون شور، چیپس و سایر تنقلات شور.

10- مواد حاوی کافئین از قبیل قهوه، چای، نوشابه‌های گازدار و شکلات، سبب افزایش فشار خون می‌شوند و باید در حد اعتدال مصرف شوند.

11- اجتناب از مصرف غذاهای سرخ کرده یا غذاهایی که در درجه ی حرارت‌های بسیار بالا و یا با مدت زمان طولانی تهیه می ‌شوند، و عدم استفاده ی چند باره از روغن‌های آشپزی.

12- استفاده از گوشت سفید به جای گوشت‌های قرمز.

13- کنترل استرس، زیرا یکی از عوامل بالا بردن فشار خون که بسیار سریع هم عمل می‌ کند، استرس و عصبانیت است.

14- استراحت به میزان کافی هر روز زیرا کار کردن بی ‌وقفه بیشترین فشار را بر سلامتی فرد وارد خواهد کرد.

15- انجام ورزش‌هایی مثل پیاده ‌روی، شنا، دوچرخه سواری برای پایین آوردن فشار خون مفید هستند بنابراین حداقل 3 بار در هفته و هر بار حداقل 30 دقیقه باید ورزش کرد.

 

لزوم اندازه‌گیری فشار خون

اندازه‌گیری فشارخون یکی از مهمترین معایناتی است که تمام افراد باید هر از گاهی نسبت به انجام آن اقدام کنند. 15% افراد سن بالا دارای فشار خون بالا هستند و خودشان خبر ندارند. به همین علت هر انسانی چه مشکل داشته باشد و چه نداشته باشد لازم است که حداقل هر 6 ماه یکبار فشار خون خود را اندازه بگیرد تا در صورت بالا یا پایین بودن بیش از حد آن نسبت به درمان اقدام کند.

در افرادی که مشکل فشار خون بالا دارند و در حال مصرف داروی ضد فشار خون می‌باشند لازم است که به طور مرتب و ترجیحاً روزانه فشار خون خود را اندازه‌گیری نمایند تا نسبت به موثر بودن داروها و شدت فشار خون خود آگاهی کامل داشته باشند.

 

نحوه اندازه گیری فشار خون

در هر زمان می توان فشار خون را اندازه گیری کرد. معمولا بهتر است اندازه گیری فشار خون پس از حداقل 5 دقیقه استراحت انجام شود. برای این کار از دستگاه اندازه گیری فشار خون (دستگاه فشارسنج) و گوش پزشکی مخصوص شنیدن صداهای قلبی استفاده می‌شود.

بهترین وضعیت برای اندازه گیری فشارخون، وضعیت نشسته در حالت کامل است. ساعد باید بروی میز یا دسته صندلی قرار بگیرد. وجود استرس و نیز پر بودن مثانه می توانند فشارخون را بالاتر از آنچه هست نشان دهند. فشار خون دو دست به جز موارد استثنایی تقریبا مساوی هستند. البته اندازه گیری فشارخون از هر دو بازو اطمینان بخش‌تر است.

برای اندازه گیری فشارخون، بازوبند مخصوص دستگاه فشارسنج به نحوی به دور بازو بسته می‌شود که لبه پایینی آن 5/2 سانتی متر بالاتر از چین آرنج قرار بگیرد.

سر گوشی پزشکی بر روی محل ضربان نبض سرخرگ بزرگ واقع در سطح داخلی آرنج قرار داده می‌شود. سپس بازوبند فشار سنج باد می‌شود. باد کردن بازوبند تا حد تقریبا 30 میلی لیتر جیوه بالاتر از فشار سیستولیک معمول یا تا بعد از قطع شدن نبض مچ دست ادامه می‌یابد.

چنان چه فشار سیستولیک معمول فرد نامشخص باشد، بازوبند تا 210 میلی لیتر جیوه باد می‌شود. سپس دریچه بازوبند به آهستگی باز می شود تا فشار به تدریج (2 تا 3 میلی‌متر در هر ثانیه) کاهش می‌یابد. با پایین آمدن فشار، سطحی از فشار خون که در آن، نخستین ضربان نبض مچ دست لمس و یا ضربان ناحیه چین آرنج به وسیله گوشی شنیده می شود، از روی صفحه فشار سنج و یا سطح جیوه (در فشار سنج های جیوه ای) به ثبت می رسد.

این عدد نشان دهنده فشار سیستولی است. با ادامه تخلیه هوای بازوبند، صداها به تدریج محو می‌شوند. نقطه ای که در آن، صدا محو می‌شود به ثبت می‌رسد. این عدد، نشان دهنده فشار دیاستولی (پایین ترین میزان فشارخون موجود سرخرگ ها، در زمان استراحت قلب) است. اندازه گیری فشارخون را می توان دو یا چند بار تکرار کرد.

اگر محیط بازوی فرد بیش از اندازه معمولی باشد باید از بازوبند بزرگ تر استفاده کرد تا فشارخون، اشتباها بالاتر از اندازه طبیعی نشان داده نشود. تقریبا در 15 درصد افراد دارای فشارخون بالا ، محیط بازو بیش از 33 سانتی‌متر است.

  • نکته:
  1. در افراد دچار بیماری دیابت و افراد مسن و افرادی که در هنگام بلند شدن ناگهانیاختلاف قابل ملاحظه‌ای وجود داشته باشد.
  2. بعضی از افراد در هنگام مراجعه به مطب پزشک یا درمانگاه و بیمارستان دچار افزایش فشارخون می شوند، در حالی که وقتی فشارخون آن‌ها در منزل اندازه گیری شود چنین افزایشی وجود ندارد. این افزایش، احتمالا در اثر اضطراب ناشی از حضور در محیط درمانی است. به این نوع پرفشاری خون، “افزایش فشارخون روپوش سفید” گفته می‌شود و معمولا افزایش فشار مزبور با افزایش ضربان قلب (تاکیکاردی) همراه نیست.

 

انواع فشارسنج

فشارسنج جیوه‌ای: این نوع فشارسنج مهمترین استاندارد اندازه‌گیری فشارخون شناخته می‌شود. در این دستگاه‌ها، یک ستون جیوه مثل دستگاه دماسنج وجود دارد که فشار را نشان می‌دهد. احتمالِ درست کار نکردن این  از وضعیت نشسته دچار سرگیجه می شوند، فشار خون به طور زودگذر کاهش می یابد که به این حالت، کاهش فشار خون وضعیتی گفته می شود. به طور معمول نباید میان فشار خون در حالت نشسته و ایستاده، دستگاه خیلی کم است. ستون جیوه تنها چیزی است که در آن حرکت می‌کند. هنگام خواندن فشار، باید به اعدادی دقت شود که در دو طرف ستون جیوه ارائه شده‌اند. بااین‌حال، استفاده از فشارسنج جیوه‌ای رو به کاهش است، چون جیوه سمّی است و می‌تواند محیط را آلوده کند.

فشار سنج جیوه ای

فشارسنج عقربه‌ای: بعضی از دستگاه‌های فشار سنج عقربه‌ای هستند. فشارسنج عقربه‌ای وسیله‌ای است فنردار که با استفاده از فشار هوا عقربه‌ای را روی صفحه مدرّجی حرکت می‌دهد که هر درجه‌ی آن نشانگر یک میلی‌متر جیوه است. این نوع فشارسنج ارزان و حملش نسبت به نوع جیوه‌ای راحت‌تر است.

فشار سنج عقربه ای

فشارسنج دیجیتال: این دستگاه دقت کتری نسبت به دیگر مدل‌های خود دارد. بیشتر در منزل از این نوع دستگاه‌ها استفاده می‌شود.

فشار سنج دیجیتال از مجموع اجزاء زیر ساخته می‌شود.

  • برد الکترونیکی
  • موتور الکتریکی
  • پمپ باد
  • شیر برقی
  • فلو کنترل هوا
  • صفحه نمایش
  • باتری یا آداپتور
  • سنسور یا ماژول فشار
  • شیلنگ و اتصالات پنوماتیک
  • کاف یا بازو بند
  • کیسه هوا که در داخل کاف قرار دارد.
فشار سنج دیجیتالی

برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد فشارسنج میتوانید به فروشگاه ما مراجعه کنید.

مشاوره 24 ساعته گروه همیار درمان در خدمت شما می باشد.