پالس اکسیمتر

پالس اکسیمتری دستگاهی پزشکی است برای اندازه گیری میزان اکسیژن خون (اشباع اکسیژن) استفاده می شود. این اندازه‌گیری آسان و بدون درد، چگونگی ارسال اکسیژن به قسمت‌های دورتر از قلب، مانند دست‌ها و پاها را اندازه گیری می‌کند.

این دستگاه وسیله‏‌ی غیرتهاجمی می‌باشد (بدون وجود هیچگونه سوزنی که داخل بافت بدن فرو رود) كه براي مانيتورينگ ممتد اشباع اكسیژن عملی هموگلوبین شریانی در بیماران بزرگسال، اطفال، شیرخواران و نوزادان، در محیط‌های بیمارستان‏‌ها، درمانگاه‌‏ها، آمبولانس‏‌ها و منازل استفاده می‌شود.

استفاده از پالس اکسیمتر برای تشخیص وضعیت خطرناکی به نام “هیپوکسی خاموش” (افت سطح اکسیژن) توصیه می‌شود.

پالس اکسیمتر چگونه عمل می کند؟

پالس اکسیمتر یک پرتو نور قرمز و مادون قرمز را از یک مویرگ خونی عبور می‌دهد. نسبت نور قرمز به مادون قرمز ارسال شده میزان اشباع اکسیژن خون را نشان می‌دهد.

پالس اکسیمتر بر اساس این اصل کار می‌کند که خون اکسیژنه، رنگ قرمز روشن تری از خون با اکسیژن کمتر دارد که آبی-بنفش می‌باشد. ابتدا، اکسیمتر مجموع شدت هر دو رنگ قرمز را اندازه می‌گیرد.

لختگی خون در مویرگ‌ها یا لاک ناخن یا سرد بودن دست می‌تواند عاملی باشد تا اعداد نمایش داده شده دقیق نباشند.

اشباع اکسیژن خون (SpO2)

میزان SpO2، تخمین مقدار اکسیژن در خون است. میزان اشباع ۹۵٪ یا بیشتر معمولا به عنوان یک سطح اکسیژن طبیعی محسوب می‌‌شود. با این حال، میزان اشباع ۹۲٪ یا کمتر (در سطح دریا) نشان می‌دهد که خون اکسیژن اشباع کمی دارد. اشباع ناکافی می‌تواند موجب طیف وسیعی از شرایط نامطلوب سلامتی شود، از جمله درد قفسه سینه، تنگی نفس و افزایش ضربان قلب.

هیپوکسمی چیست؟

هیپوکسمی زمانی اتفاق می‌افتد که سطح اکسیژن در خون پایین تر از حد طبیعی باشد. اگر سطح اکسیژن خون خیلی پایین باشد، ممکن است عملکرد اعضای بدن را مختل کند.

وظیفه خون، اکسیژن رسانی به سراسر سلول های بدن است تا آن‌ها را سالم نگه دارد. در هیپوکسمی که سطح اکسیژن خون پایین است، می تواند مشکلات خفیف مانند سردرد و تنگی نفس را ایجاد کند. در موارد شدید، می تواند عملکرد قلب و مغز را مختل کند.

علل هیپوکسمی چیست؟

مشکلات مختلف و زیادی ممکن است در انتقال سطح اکسیژن طبیعی به خون مداخله کنند. برخی از شایع ترین علل هیپوکسمی عبارتند از:

  • مشکلات قلب، از جمله نقص های قلبی
  • مشکلات ریه مانند آسم و برونشیت
  • مکان های ارتفاع بالا، جایی که میزان غلظت اکسیژن در هوا پایین باشد.
  • داروهای قوی درد و یا مشکلات دیگری که باعث کند شدن تنفس می شوند.
  • اختلال تنفس در طول خواب (آپنه خواب)

 

انواع مختلف دستگاه اکسیمتری

سه نوع اکسیمتری داریم که بسته به کاربرد و نیاز بیمار می تواند مورد استفاده قرار بگیرد.

پالس اکسیمتر، رایج ترین دستگاهی است که پرتابل و قابل استفاده در منزل است. دارای گیره سوسماری شکل برای قرار گرفتن بر روی انگشت است. صفحه ی نمایش بر روی خودِ گیره قرار دارد و ضربان قلب و میزان درصد اشباع اکسیژن خون را نشان می‌دهد.

پالس اکسیمتر جنینی، برای تشخیص اینکه آیا کودک سالم است یا نه، مورد استفاده قرار می‌گیرد. اکسیمتر معمولی ممکن است برای یک نوزاد متولد شده به سختی قابل استفاده باشد. این دستگاه برای نوزادان دارای یک پروب است که بر روی سر نوزاد قرار می‌گیرد تا از طریق گذر اشعه‌های نور از جمجمه، میزان اکسیژن را دریافت کند. این عمل بر روی پای نوزاد نیز قابل انجام است.

اکسیمتر دستی، دستگاهی است که موسسات پزشکی و بیمارستان‌ها از آن استفاده می‌کنند. این دستگاه‌ها کمی پیچیده تر از پالس اکسیمترها هستند. صفحه نمایش به گیره متصل نیست. در عوض یک کابل جهت اتصال گیره به صفحه وجود دارد. صفحه نمایش مواردی بیش از سطح خون اکسیژنه را نمایش می‌دهد. گیره این دستگاه در موارد اضطراری حتی می‌تواند به انگشتان پا نیز وصل شود.

محدودیت‏‌های پالس اكسیمتر

احتمال محاسبه‏‌ی غلط در اكسیمتری نادر است. زماني كه چنین اتفاقی رخ دهد، دستگاه اغلب پیام خطا یا صفحه‌ی بدون نوشته‌ه‏ای را تولید می‌كند.

پالس اكسیمتر برای تعیین درصد درست، نیازمند جریان ضریانی خون شریانی می‌باشد. هر وضعیتی كه جریان خون ناحيه‏‌ی متصل به پروب را دچار اختلال نماید، باعث اشتباه شدن درصد پالس اكسیمتر می‌شود.

علل محاسبه‏‌ی غلط دستگاه پالس اکسیمتر :

  • عدم وجود نبض در یك اندام.
  • لاک ناخن (در صورت اتصال پروب به انگشت دست).
  • رنگ حنا
  • مطابقت نداشتن سرعت ضربان یا موج نبض پالس اكسیمتر با نبض واقعی بیمار.
  • انقباض عروق محیطی (هیپوترمي یا آسیب اندام‏‌ها بر اثر سرما).
  • عدم تطابق تعداد نبض واقعی بیمار با تعداد نبضی كه پالس اكسیمتر نشان می‌دهد.
  • مسمومیت با مونوكسید كربن
  • شوک يا هیپوپرفيوژن مربوط به از دست دادن خون یا خون‏رسانی ضعیف
  • برق قوی
  • كافی نبودن جریان خون درون بافت (هیپوولمی یا هیپوترمی).
  • آنمی. اگرچه در بیمارانی كه بشدت آنمیك هستند، ممکن است SpO2 نرمال باشد.
  • ناهنجاری‌های خاص هموگلوبین.

تميز كردن يا ضد عفوني نمودن سنسور پالس اكسيمتر

  1. قبل از تميز كردن يا ضد عفوني نمودن، سنسور را از مانيتور جدا كنید ,اگر از دستگاه پرتابل(همراه) استفاده می کنید باطری ان را خارج کنید و خاموش کنید
  2. قبل از متصل نمودن سنسور به بيمار جديد، آنرا تميز يا ضد عفوني كنيد.
  3. سنسور و سطوح تماس آن با بيمار را با يك پارچه‏ی نرم و مرطوب شده با آب يا محلول ضد عفونی تمیز نمایید
  4. برای این امر ماده‏ی تميز كننده‏ی كلنزيم(Klenzyme) توصیه مي‌گردد.
  5. براي ضد عفوني كردن سنسور و سطوح تماس آن با بيمار را با الكل ۷۰٪ تميز كنيد.

از پالس اکسیمتر چه زمانی استفاده می شود؟

  • در طی یا بعد از عمل جراحی یا روش هایی که از تسکین دهنده ها استفاده می کنند.
  • برای بررسی این موضوع که آیا بیمار به دستگاه ونتیلاتور برای کمک به تنفس نیاز است یا خیر.
  • برای مشاهده اینکه داروهای ریه چطور کار می کنند.
  • برای بررسی توانایی فرد برای رسیدن به سطوح بالای فعالیت بدنی.
  • برای بررسی این که شخص دچار وقفه تنفسی در طول خواب (آپنه خواب) می شود یا خیر.
  • برای تشخیص تمام بیماری هایی که بر سطوح اکسیژن خون تأثیر می گذارد، مانند حمله قلبی، نارسایی قلبی، بیماری مزمن انسداد ریوی (COPD)، کم خونی، سرطان ریه، آسم، ذات الریه و …

مراحل كار و استفاده از دستگاه پالس اکسیمتر:

  1. دفترچه راهنماي كارخانه ‏ی توليد كننده‏ی پالس اكسيمتر مورد نظر را مطالعه كنيد.
  2. با بيمار ارتباط برقرار كنيد و مراحل انجام كار را به وي توضيح دهيد.
  3. نوع سنسور مناسب را بر اساس سن بيمار (نوزاد- اطفال – بزرگسال) و محل اتصال مشخص كنيد.
  4. از انگشت اشاره‏ ی بيمار استفاده كنيد.
  5. در صورتي كه مشكلي در انگشتان دست بود، مي‏توان از سنسورهاي انگشتان پا و يا لاله‏ ی گوش استفاده كرد.
  6. اگر انگشتان دست بيمار خيلي بزرگ بود، انگشت كوچك بيمار را براي پروب انتخاب كنيد.
  7. مطمئن شويد كه ناخن مربوطه با ناخن مصنوعي، لاك يا ماده‏ی ديگري پوشانده نشده است.
  8. در صورت نیاز، ناخن را با برس ناخن تميز كنيد.
  9. در صورت نیاز، روي سنسور پروب را با پنبه الكلي تميز كنيد.
  10. سنسور را به انگشت انتخاب شده‏ی بيمار طوري وصل كنيد كه چراغ نوري و سنسور پروب در دو نقطه مقابل هم قرار گيرند.
  11. اگر ناخن‏ هاي بيمار خيلي بلند بود، پروب را به حالت عمودي به انگشت انتخاب شده وصل كنيد.
  12. در صورت لزوم ناخن بيمار را كوتاه كنيد.
  13. دست بيمار را همسطح قلب او قرار دهيد.
  14. به ‏طور مكرر ترانس ديوسر را از نظر محل قرارگيري و پوست را از نظر خراش و اختلال در گردش خون چك كنيد.
  15. ميزانSPO2(علامتي كه ميزان اشباع شرياني را نشان مي‏دهد) را يادداشت كنيد.
  16. تعداد نبض بيمار را با نبض ثبت شده روي دستگاه پالس اكسيمتر مقايسه نمائيد.(در دستگاه های مانیتورینگ و غیر همراه)

نکته پایانی

دستگاه پاس اکسیمتر وسیله پزشکی مانند فشارسنج در منزل می باشد

از این وسیله در مدل ها و برند های متنوع در بازار وجود دارد که اصل مهم این دستگاه میزان دقت آن می باشد

شما میتوانین برای مشاوره در مورد نیاز بیمارتان از گروه همیار درمان مشاوره 24ساعت دریافت کنید

همیار درمان همراهی برای سلامت شما

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Enter Captcha Here : *

Reload Image